« فحشاء » تهمت زدن باشد ، معنايى است كه بطور قطع خلاف آن چيزيست كه از سياق آيه استفاده مىشود . و اما اينكه در مجمع البيان گفته : نمىتوانيم هر دو « هم » را با هم به معناى مخالطت بگيريم و خلاصه اش اينكه « هم » انسان به كسى تعلق مىگيرد كه آن كس براى صاحب « هم » در آنچه كه مىخواهد منقاد و رام نباشد ، و وقتى فرض شود كه يكى از دو طرف ، معناى « هم » در باره اش تحقق يافت ديگر معنا ندارد از آن طرف ديگر نيز « همى » تحقق پذيرد ، چون معقول نيست كه اراده من به كسى تعلق بگيرد كه او خودش مرا اراده كرده ، و طلب من متوجه كسى شود كه خود طالب من است ، و تحريك من به كسى تعلق بگيرد كه او خود در صدد تحريك من است . و اين حرف صحيح نيست ، زيرا ممكن است از دو طرف مشاجره ، معناى « هم » تحقق بيابد . البته در صورتى كه يك دفعه و بدون پس و پيش باشد ، و يا عنايت زائده اى در كار بيايد ، مانند دو نفر كه مىخواهند به هم نزديك و با هم جمع شوند ، گاهى يكى از آن دو مىايستد ، ديگرى نزديكش مىرود ، و گاهى هر دو با هم و به سوى هم حركت مىكنند ، و به هم نزديك مىشوند ، و نيز دو جسمى كه با مغناطيس مىخواهند يكديگر را جذب كنند و متصل شوند گاهى يكى جذب مىكند و ديگرى جذب به سوى آن مىشود ، و گاهى يكديگر را جذب مىكنند ، و به هم مىچسبند . 4 - قول ديگر در تفسير آيه مورد بحث ، گفتار صاحب المنار است : منظور از « هم » در هر دو مورد « هم » به زدن و دفاع است ، چون وقتى زليخا با يوسف مراوده كرد و يوسف زير بار نرفت ، عصبانى شد و در صدد انتقام برآمد ، و در دلش حالتى آميخته از عشق و خشم و تاسف پيدا شد و تصميم گرفت يوسف را به جرم تمردش كتك كارى كند ، يوسف هم وقتى ديد پاى كتك به ميان آمده ، آماده شد كه از خود دفاع كند ، و اگر دست زليخا به او برسد ، او هم بىدرنگ بزند . و ليكن از آنجايى كه اين عمل به ضرر يوسف تمام مىشد - زيرا اين احتمال كه او زليخا را تعقيب كرده در ذهن مردم جاى مىگرفت ، و يوسف متهم مىشد - و به همين جهت خداوند به فضل خود برهانى را به او نشان داد ، و به او الهام كرد كه براى دفاع از خود فرار را انتخاب كند ، يوسف هم به طرف در اتاق دويد تا در را باز كرده بگريزد ، ولى زليخا هم از عقب او را دنبال كرد ، تا اينكه پشت در به او رسيد . و به هيچ وجه نمىشود كلمه « هم » را ، به « هم » در عمل نامشروع يعنى مخالطت معنا